مراقبت از پوست و مو

مراقبت از پوست و مو: پوست وسیعترین ارگان بدن است و به دلیل آنکه به طور پیوسته در معرض دید خود شخص و افراد جامعه است، بسیار مورد توجه قرار دارد. امروزه افراد به وضعیت ظاهری خود اهمیت زیادی می دهند و بیش از گذشته تمایل دارند از این نظر مقبول جامعه باشند، به طوری که طبق برخی آمارها ، در بسیاری از موارد، افراد درمانهای مربوط به ظاهر خود را حتی به درمان بیماری داخلی و جسمی دیگر ترجیح می دهند.

در سالهای اخیر، پیشرفتهای زیادی در حوزه فرآورده های مراقبت از پوست و مو حاصل شده است و روش ها و فرآورده های گوناگونی مربوط به زیبایی، آرایش و مراقبت های تخصصی در دسترس قرار گرفته اند. بدیهی است بهره گرفتن صحیح و مناسب از این محصولات، نیازمند داشتن دانشی مختصر از ساختمان پوست و فرآورده های آرایشی بهداشتی است و کسب این دانش می تواند به افراد کمک کند تا با انتخاب درست محصولات مورد نیاز برای مراقبت از پوست و مو، ضمن کسب نتیجه بهتر، هزینه های کمتری را متقبل شده و احتمال آسیب و عوارض ناشی از فرآورده های آسیب رسان را کاهش دهند.

طبقه بندی  فرآورده های آرایشی بهداشتی

فرآورده های آرایشی بهداشتی بر اساس عملکرد به سه دسته تقسیم می شوند:

  • دسته اول فرآورده هایی هستند که موجب بهبود ظاهر و زیبایی پوست می شوند و عمده هدف آنها ایجاد ظاهری جذاب به ویژه در مناطقی از صورت و بدن است که توجه دید بر آنها متمرکز می شود. ترکیبات پوشاننده که برای پوشاندن و مخفی کردن ضایعات پوست استفاده می شوند نیز دراین دسته قرار می گیرند.کرم پودرها، پن کیک ها، رنگ مو ها، لاک ها و براق کننده های ناخن، روغن های برنزه کننده و … دراین دسته قرار می گیرند.
  • دسته دوم فرآورده های مراقبت کننده از پوست می باشند که هدف آنها تمیز کردن، لطیف کردن، حفظ شادابی و جوانی پوست و مو و رفع مشکلات مربوط به آنها است. مرطوب کننده ها، پاک کننده های پوست و مو، محصولات ضد پیری ، روشن کننده ها، ضد چروک ها، کرم های دور چشم و … در این دسته قرار می گیرند.
  • دسته سوم محصولات محافظت کننده پوست در برابر تاثیرات نور خورشید، سرما ، باد و … هستند. ضد آفتاب ها، شوینده های آنتی باکتریال و… و حتی مرطوب کننده ها در این دسته قرار می گیرند.

لازم به ذکر است در برخی موارد، یک فراورده ممکن است به بیش از یک دسته تعلق داشته باشند. برای مثال  ضد آفتاب های رنگی به دو دسته اول و سوم تعلق دارند زیرا هم اثر محافظت کننده در برابر آفتاب دارند و هم برای زیبایی پوست و پوشاندن لک های پوستی استفاده می شوند.

مرز بین دارو و فرآورده های آرایشی

در گذشته، حد و مرز دارو و مواد آرایشی محدود به مرطوب کننده ها، مواد پاک کننده و رنگ دهنده های پوست یا مو بودند ولی اخیرا مرز بین دارو و مواد آرایشی در حال مخدوش شدن است. پیشرفت های وسیعی که در حوزه تولید فراورده های آرایشی صورت گرفته است موجب شده است این فراورده ها نقشی پررنگ در درمان بیماری های پوست و مو داشته باشند. به طوری که امروزه فرآورده های آرایشی زیادی برای درمان آکنه (جوش صورت)، لک های صورت، ریزش مو و ابرو، شوره سر و … به بازار عرضه شده اندکه موجب شده اند مرزبندی آرایشی و دارویی بسیار دشوار گردد. از این رو در دسته بندی جدیدی فرآورده های مراقبت از پوست و مو را به سه دسته تقسیم می‌کنند:

  • فرآورده های آرایشی(cosmetics): فرآورده هایی که برای زیبایی و مراقبت های اولیه از پوست و مو استفاده می شوند مانند کرم پودرها ، مرطوب کننده ها و …
  • فرآورده های آرایشی شبه دارو ( cosmecuticals): فرآورده هایی که در دسته تقسیم بندی دارویی قرار نمی گیرند ولی برای درمان بیماری های پوست و مو مورد استفاده قرار می گیرند مثل ضد لک ها، ضد آکنه ها و ترکیبات ضد ریزش مو.
  • فرآورده های دارویی (Pharmaceuticals): محصولاتی هستند که در آنها از ترکیبات دارویی مورد تایید FDA برای درمان بیماری های پوست و مو استفاده شده است مانند کرم های هیدروکینون و ترتینوئین برای درمان لک و آکنه صورت.

در این دسته بندی  نیز گاهی ترکیبات به دو دسته تعلق می گیرند، برای مثال هیدروکینون در غلظت های کمتر از ۲ درصد در گروه فرآورده های آرایشی شبه دارو ( دسته دوم) و در غلظت های بالای ۲ درصد در دسته فرآورده های دارویی قرار می گیرد.

نقش آموزش

علم آرایشی بهداشتی همچون سایر علوم، در سالهای اخیر به سرعت در حال گسترش است و طیف وسیعی از فن آوری ها، مواد موثره فعال و محصولات در این حوزه معرفی شده اند. از طرف دیگر تمایل افراد به داشتن ظاهری جذاب تر و زیباتر و همچنین افزایش سطح بهداشت، موجب ایجاد بازاری بزرگ برای این فراورده ها شده است و در نتیجه برندها و محصولات بسیار زیادی در سراسر دنیا به بازار ورود کرده اند. امروزه فراورده های آرایشی بهداشتی آنچنان تنوع وسیعی دارند که موجب می شود انتخاب محصول مناسب برای هر فرد با توجه به نیاز، سلیقه و بودجه بسیار سخت گردد. از طرف دیگر حضور برندهای تقلبی و سودجویان در این بازار وسیع می تواند آسیب های جبران ناپذیری به سلامت مصرف کنندگان وارد کند. توجه به همین موارد و چند مورد زیر کافی است تا نیاز به کسب دانشی مختصر را برای مصرف کنندگان و توصیه کنندگان ضروری کاملا احساس شود:

  • محصولات آرایشی در اشکال مختلفی از قبیل کرم، لوسیون، ژل، سرم و … تهیه می شوند که هریک برای پوست و موی خاصی طراحی شده اند، همچنین هر یک از اشکال از نظر ماندگاری روی پوست و سایر ویژگی ها نیز متفاوت است. بنابراین هنگام انتخاب فراورده های آرایشی بهداشتی، باید اطلاعات اولیه ای در مورد اشکال مخالف آرایشی بهداشتی داشته باشید.
  • فراورده هایی که برای درمان مشکلات پوست و مو طراحی شده اند (مثل ضد لک ها یا فراورده های ضد ریزش مو) حاوی مواد موثره فعال هستند که آشنایی با این مواد در انتخاب فراورده مناسب کمک کننده خواهد بود.
  • آشنایی با ساختمان پوست و مو، نیازها، شرایط مراقبتی و …. برای انتخاب فراورده مناسب ضروری است. برای مثال برای انتخاب یک شامپوی مناسب باید بتوانید نوع موی خود را درست تشخیص بدهید و بدانید چه مراقبت هایی برای موی خود لازم دارید.
  • آشنایی با مواد اولیه تشکیل دهنده محصولات آرایشی و بهداشتی به شما کمک می کند بتوانید فراورده هایی را انتخاب کنید که از مواد اولیه مرغوب تری ساخته شده اند و از مواد اولیه زیانبار در تولید آنها استفاده نشده است. برای مثال وقتی بدانید نگهدارنده های حاوی پارابن در فراورده های آرایشی بهداشتی یا ماده ای مانند کوکامید DEA در شامپوها ریسک سرطان را افزایش می دهند هنگام انتخاب محصول مورد نظر خود، قطعا می توانید محصولاتی را انتخاب کنید که فاقد این ترکیبات باشند.
  • هنگامی که قصد دارید فراورده ای با خواص درمانی برای خود انتخاب کنید باید اطلاعاتی از مشکل خود داشته باشید. برای مثال برای انتخاب یک روشن کننده مناسب برای برطرف کردن لک های صورت، در درجه اول لازم است نوع لک و علل تشکیل آن را بدانید و بدانید چه ترکیباتی در فراورده مورد نظر باید موجود باشد تا نتیجه بهتری از درمان کسب کنید.
  • همزمان با مصرف بسیاری از فراورده ها باید مراقبت های ویژه ای از پوست یا مو به عمل آورد در غیر اینصورت ممکن است آسیب های جدی برای فرد ایجاد شود. برای مثال ، استفاده از کرم های لایه بردار AHA با غلظت ۱۵ درصد در افراد دارای پوست خشک، بدون استفاده از مرطوب کننده ها و ضد آفتاب قوی در طی دوره درمان، می تواند منجر به آسیب های جدی پوستی، ایجاد لک و تحریک پوست در مصرف کننده شود.
  • بسیاری از مشکلاتی که افراد هنگام استفاده از برخی فراورده ها پیدا می کنند علل ساده ای دارد که در هنگام خرید فراورده جایگزین باید در نظر گرفته شوند. برای مثال برخی افراد بعد از زدن ضد آفتاب به پوست صورت خود دچار اشک ریزش و سوزش چشم می شوند و بدون این که علت آن را بدانند مارک های متفاوتی برای حل مشکل خود تست می کنند که هزینه های زیادی نیز برای آنها ایجاد می کند. جالب است بدانید که علت این امر تبخیر آب موجود در ساختمان این محصولات است. راه حل خیلی ساده است: خرید ضد آفتاب هایی که عبارت “مقاوم در برابر شستشو” روی آنها درج شده است. این فراورده ها چون تبخیر کمی دارند دیگر سوزش چشم را ایجاد نخواهند کرد، بر عکس فراورده های فاقد چربی و غیر مقاوم در برابر شستشو بیشترین اشک ریزش را ایجاد می کنند.
  • بسیاری از نارضایتی های که حین مصرف برخی محصولات ایجاد می شود علل شناخته شده ای دارند که توجه به آنها می تواند به راحتی مشکل را حل کند. برای مثال افرادی که از شامپوهای حاوی نرم کننده قوی برای شستشوی موی خود استفاده می کنند بعد از مدتی استفاده دچار سنگینی موها و شانه پذیری بد می شوند. علت این امر انباشت مواد نرم کننده روی موهاست و راه حل آن یک یا دوبار شستشوی سر با یک شامپوی فاقد نرم کننده و یا حاوی نرم کننده های ضعیف است تا نرم کننده های انباشت شده روی مو را از روی مو بزداید. جالب است دانید بسیاری از افراد به اشتباه در هنگام بروز چنین مشکلی از نرم کننده های مو استفاده می کنند که مشکل را بدتر می کند.

بدیهی است همه افراد جامعه نیازی به دانستن این همه اطلاعات و نکات مربوط به فراورده های آرایشی و بهداشتی ندارند بلکه این وظیفه توصیه کنندگان این فراورده ها است که باید با کسب دانش کافی توانایی ارائه مشاوره درست به مصرف کنند گان در انتخاب فراورده مناسب را داشته باشند.

مطلب مشابه: ساختمان پوست

تالیف: دکتر مرتضی شفقی خالکی

حجم فایل: ۱۲۷KB

به اشتراک گذاری

One Thought to “مراقبت از پوست و مو”

  1. […] ادامه مطلب از وب سایت دکتر شفقی […]

Leave a Comment

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.